Maatregelen evalueren

  Arbocatalogus
soort:
oplossing
onderwerp:
agressie + werkdruk
doelgroep:
werkgever
aard:
genezen + voorkomen
invoeringstijd:
week
rendement:
n.v.t.
bedrijfsgrootte:
grote + kleine bedrijven

Evalueren is de laatste stap uit de 5 W’s: willen-weten-wegen-werken-waken. Hoewel de cyclus vooral gebruikt wordt bij maatregelen die voor een collectief – een team, een afdeling – bedoeld zijn, is hij in principe ook toepasbaar op het individu. Het karakter zal in de praktijk verschillen, wat niet wegneemt dat ook op individueel niveau een ‘vinger aan de pols houden’ van groot belang is. Niet voor niets kennen bijna alle organisaties iets als een functioneringsgesprek.


Individuele maatregelen


Het belangrijk dat je als leidinggevende periodiek begeleidingsgesprekken voert met werknemers die werken aan verhoging van hun belastbaarheid of die te maken hebben gehad met agressie.




Collectieve maatregelen


Maatregelen die niet gericht zijn op individuele werknemers, maar op teams, of een deel daarvan, vragen een beleidsmatige aanpak. Alleen op dit collectieve niveau kun je spreken van ‘arbobeleid’. De maatregelen die genomen worden, moeten zo nu en dan geëvalueerd worden. In de Arbowet staat het zo: ‘De werkgever toetst het arbeidsomstandighedenbeleid regelmatig aan de ervaringen die daarmee zijn opgedaan en past de maatregelen aan zo dikwijls als de daarmee opgedane ervaring daartoe aanleiding geeft’ ( Arbowet artikel 3.4).


Effectevaluatie


Het gaat dus om de vraag of de maatregelen het gewenste effect hebben gehad. Afhankelijk van de vraag of en hoe het doel omschreven was, zal de effectevaluatie verschillen.




Om een kwantitatieve doelstelling te evalueren zou je een vragenlijst kunnen gebruiken, bijvoorbeeld het herhaalde gebruik van een onderzoek werkbeleving of een preventief medisch onderzoek (PMO). Dat vraagt een veel grotere investering, maar veel organisaties doen het omdat zij een kwantitatief beeld willen hebben én houden van het voorkomen van agressie, de werkdruk of meer algemeen van de werkbeleving. De vragenlijst wordt dan meestal eens per twee tot vier jaar ingezet om te ‘weten’, en tegelijkertijd gebruikt om te evalueren, dus om te ‘waken’.


Procesevaluatie


Los van de vraag of de maatregelen succes hebben gehad, is het belangrijk om te weten of de maatregelen überhaupt wel allemaal volledig zijn ingevoerd. Als dit namelijk niet het geval is, dan mag je verwachten dat het gewenste effect uitblijft en dan is het misschien niet zo zinvol om een effectevaluatie te doen. Het is daarom verstandig om voorafgaand aan een effectevaluatie een procesevaluatie te verrichten.


Neem je de genomen maatregelen steeds op in het ‘levende’ plan van aanpak uit de risicoinventarisatie en -evaluatie (RI&E), dan heb je alle structurele arbomaatregelen steeds bij elkaar. Hoewel de term ‘regelmatig’ in de Arbowet niet nader wordt ingevuld, ligt het voor de hand om de lijst dan jaarlijks op voortgang te toetsen. Dat is meestal heel weinig werk. De effectevaluatie vormt vervolgens het sluitstuk dat checkt of de maatregelen het beoogde effect hebben gehad.


Tools


 Randvoorwaarden


Let bij deze oplossing op de rol van de ondernemingsraad (OR) of personeelsvertegenwoordiging (PVT).